หน้าแรก / วิธีอ่านผลตรวจสอบ
วิธีอ่านผลตรวจสอบ
รวมสิ่งที่ควรรู้ก่อนอ่านบทความตรวจสอบของ ThaiFact — ความหมายของผล สัญลักษณ์ต่าง ๆ และวิธีตรวจสอบย้อนกลับด้วยตัวเอง เพื่อให้คุณเอาข้อมูลไปใช้ตัดสินใจได้อย่างมั่นใจ
ผลตรวจสอบมี 3 ระดับ
ข่าวจริง
ข้อมูลตรงกับแหล่งอ้างอิงที่เชื่อถือได้
บิดเบือน
มีข้อเท็จจริงบางส่วน แต่ผิดบริบทหรือเกินจริง
ข่าวปลอม
ขัดกับแหล่งอ้างอิง หรือไม่มีหลักฐานสนับสนุน
คำถามที่พบบ่อย
ผลตรวจสอบ "จริง / บิดเบือน / ปลอม" ต่างกันอย่างไร?
จริง = ข้อมูลตรงกับแหล่งอ้างอิงที่เชื่อถือได้ · บิดเบือน = มีข้อเท็จจริงบางส่วน แต่ถูกนำเสนอผิดบริบทหรือเกินจริง · ปลอม = ขัดกับแหล่งอ้างอิงที่เชื่อถือได้ หรือไม่มีหลักฐานสนับสนุน
กล่องสีเหลือง "รอการยืนยัน" แปลว่าข่าวนั้นปลอมหรือเปล่า?
ไม่ใช่ — หมายความว่าข่าวนั้นยังไม่มีหน่วยงานตรวจสอบข่าวปลอมหรือหน่วยงานทางการออกผลยืนยัน ThaiFact วิเคราะห์เบื้องต้นให้ก่อน (เราเรียกว่า Tier 2) คุณจึงควรตรวจสอบกับช่องทางทางการอีกครั้งก่อนเชื่อหรือแชร์
บทความตรวจสอบหนึ่งชิ้นมีอะไรบ้าง?
ทุกบทความเรียบเรียงเป็น 3 ส่วน: ข้อเท็จจริง (ข่าวอ้างว่าอะไร) · การตรวจสอบ (หลักฐานและการเทียบกับแหล่งอ้างอิง) · บทสรุป (ผลและสิ่งที่ผู้อ่านควรทำ) พร้อมรายการแหล่งอ้างอิงและไทม์ไลน์ท้ายบทความ
จะตรวจสอบย้อนกลับด้วยตัวเองได้อย่างไร?
เลื่อนไปท้ายบทความจะมี "แหล่งอ้างอิง" พร้อมลิงก์ไปต้นทาง และ "ไทม์ไลน์การตรวจสอบ" ที่บอกลำดับเหตุการณ์ — คุณกดเข้าไปอ่านต้นทางและประเมินด้วยตัวเองได้เสมอ
ผลตรวจสอบนี้ ThaiFact ตัดสินเอง หรือเอามาจากหน่วยงาน?
มี 2 ระดับ: ระดับ 1 เรียบเรียงจากองค์กรตรวจสอบข้อเท็จจริงหรือหน่วยงานทางการที่ตัดสินแล้ว · ระดับ 2 ThaiFact วิเคราะห์เองจากข้อมูลสาธารณะ (มีกล่อง "รอการยืนยัน") อ่านรายละเอียดที่หน้า วิธีการทำงาน → ความเชื่อมั่น 2 ระดับ
เห็นแถบแดง "บทความนี้ถูกถอด (Retracted)" หมายความว่าอะไร?
หมายความว่าเราพบว่าบทความนั้นคลาดเคลื่อนหรือต้นทางถอนข้อมูล จึงถอนผลออกพร้อมระบุเหตุผล เราคงหน้าไว้เพื่อความโปร่งใส แต่ข้อมูลในบทความนั้นไม่ควรนำไปใช้อ้างอิงอีกต่อไป
ตัวเลขในหน้า "ภูมิทัศน์ / ดัชนี" คือผลตรวจสอบจริง-ปลอมไหม?
ไม่ใช่ — เป็นคนละชุดข้อมูล หน้า "ภูมิทัศน์" วัดปริมาณการนำเสนอของสื่อ (coverage) ไม่ใช่ผลตรวจจริง/ปลอม ส่วนผลตรวจสอบรายข่าวจะอยู่ในเมนู ตรวจสอบ เสมอ
อ่านจบแล้วควรทำอย่างไรต่อ?
ถ้ายังไม่แน่ใจ ตรวจสอบกับช่องทางทางการที่เราอ้างอิงอีกครั้งก่อนแชร์ · ถ้าพบว่าผลของเราผิดหรือล้าสมัย แจ้งแก้ไขได้ทันที
ทำไมข่าวดังบางข่าวถึงไม่มีใน ThaiFact?
เราเน้น "น้อยแต่ลึก" — เลือกตรวจข่าวที่น่าสงสัยหรือมีแหล่งให้ตรวจสอบได้จริง ไม่ได้ไล่ตรวจทุกข่าว การที่ยังไม่มีบทความจึงไม่ได้แปลว่าข่าวนั้นจริงหรือปลอม
ผลตรวจสอบผิดพลาดได้ไหม?
ได้ — ระบบของเราเป็นการประมวลผลอัตโนมัติด้วย AI ที่อาจคลาดเคลื่อนในบางกรณี โปรดใช้วิจารณญาณประกอบเสมอ และถ้าเจอข้อผิดพลาดช่วยแจ้งเราเพื่อปรับปรุง
ยังไม่เจอคำตอบ? อ่านวิธีการทำงานทั้งหมด · ดูความโปร่งใส · หรือพบข้อผิดพลาดในบทความ แจ้งแก้ไขได้ที่นี่