ข่าวปลอม: เกษตรกรเก็บเมล็ดพันธุ์ปลูกต่อผิดกฎหมายจริงหรือ

ข่าวที่แพร่กระจาย

มีการแชร์ข้ออ้างว่าเกษตรกรที่เก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้ปลูกต่อซ้ำ ๆ นั้นมีความผิดทางกฎหมาย โดยข้ออ้างนี้แพร่กระจายมากจนเกษตรกรอาจหลีกเลี่ยงการเก็บเมล็ดจากแปลงของตนเองเพื่อเก็บไว้ปลูกในฤดูถัดไป ซึ่งเป็นการปฏิบัติตามวิถีการเกษตรแบบดั้งเดิมของเกษตรกรไทยมาหลายชั่วโครงการ

ผลการตรวจสอบ

ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมตรวจสอบแล้วพบว่าข้ออ้างดังกล่าวเป็นการเหมารวมเกินข้อเท็จจริง โดยอ้างถึงพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 ซึ่งให้ความคุ้มครองสิทธิเฉพาะในพันธุ์พืชใหม่ที่ได้รับการจดทะเบียนเท่านั้น กรมวิชาการเกษตรระบุว่าพืชบางชนิดสามารถเก็บเมล็ดพันธุ์จากแปลงปลูกไว้ใช้ในฤดูถัดไปได้โดยชอบด้วยกฎหมาย เช่น พริกขี้หนูพันธุ์กวก.ศรีสะเกษ 1 ขณะที่พืชลูกผสมบางชนิดไม่แนะนำให้เก็บเมล็ดไว้ปลูกต่อ เนื่องจากลักษณะและผลผลิตในรุ่นถัดไปอาจไม่เหมือนเดิม ดังนั้น กฎหมายไม่ได้ห้ามเกษตรกรที่จะเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้ปลูกต่อทุกกรณี แต่ต้องพิจารณาว่าเป็นพันธุ์ประเภทใด และอยู่ภายใต้การคุ้มครองสิทธิหรือไม่ เกษตรกรยังคงมีสิทธิในการเลือกซื้อและเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้เพาะปลูกเองตามวิถีเดิม

สรุป

ข้ออ้างว่าเกษตรกรเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกต่อมีความผิดทางกฎหมายเป็นการบิดเบือนข้อเท็จจริง เนื่องจากกฎหมายไม่ได้ห้ามการณ์นี้ในทุกกรณี แต่ขึ้นอยู่กับประเภทของพันธุ์พืชและสถานะการคุ้มครองสิทธิของแต่ละพันธุ์ เกษตรกรที่สนใจเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกต่อสามารถตรวจสอบจากกรมวิชาการเกษตรเพื่อทราบว่าพันธุ์ที่ตนใช้นั้นอยู่ในข้อบังคับของพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช หรือไม่ เพื่อหลีกเลี่ยงความเข้าใจผิดและการตัดสินใจในการปลูกพืชอย่างผิดพลาด

ข้อมูลอ้างอิงจากศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม หน่วยงานภายใต้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม